سه‌رکرده‌کانی ئێستای باڵی توندڕه وی مه‌کته‌بی قورئان ، گرنگیێکی ئێجگار زۆر ئه‌ده‌نه ئابوری و کۆکردنه‌وه‌ی پاره و دامه‌زراندنی ده‌یان شه‌ریکه‌ی گه‌وره و چکۆله  تا ئه‌و ڕاده‌ی که سه‌ره‌کی‌ترین گرفتی ئێستاکه‌ی ئه‌م باڵه ، بۆته ته‌جاره ت . 

هه‌ر جوڵانه‌وه‌ێک به‌هه‌ر جۆره بیر‌کردنه‌وه‌ێک ، بۆ پته‌و کردنی ، پێویستی به ئابوریێکی به‌هێزه و ئابوری ڕۆڵێکی گه‌وره ئه‌بینێت له‌ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و جوڵانه‌وه . 

مه‌کته‌بی قورئان له‌سه‌ر  ئه‌و بنه‌ما  هه‌ستاوه  به دامه‌زراندنی ده‌یان شه‌ریکه‌ی  گه‌وره و چکۆله  که زۆربه‌ی  داهاتی زه‌به‌لاحی ئه‌م شه‌ریکانه ئه‌گه‌ڕێته‌وه  بۆ سه‌عدی قوره‌یشی (سه‌رۆکی ئێستاکه‌ی باڵی توندڕه‌وی مه‌کته‌بی قورئان) و که‌سانی ده‌وروبه‌ری  و هه‌ندێکیشی خه‌رجی ڕیکلام بۆ مه‌کته‌بی قورئان ، چاپی کتێب و ده‌سنوسه‌کانی ئه‌حمه‌دی موفتیزاده ئه‌کرێت و هه‌ندێکیشی وه‌ک عیقار ( وام )ی چه‌ن ملوێن تمه‌نی و به یارمه‌تی ئه‌درێته ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی قورئان که توانای ئابوریان که‌مه . شایانی باسه که دانی عیقار ( وام )  و یارمه‌تی دانی ئه‌ندامان  ، له سه‌ره‌کی‌ترین هۆی هاتنه ناو ڕیزی مه‌کته‌بی قورئانه به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌م یارمه‌تیانه ، فه‌قیر و هه‌ژارێک ناگرێته‌وه که له‌ ده‌ره‌وی مه‌کته‌بی قورئان بێت . 

له دوای مردنی ئه‌حمه‌دی موفتیزاده " خوا لێی خۆشبێت " و دابه‌ش بونی مه‌کته‌بی قورئان به دو باڵی سه‌عدی قوره‌یشی و حه‌سه‌ن ئه‌مینی ، باڵی سه‌ر به سه‌عدی قوره‌یشی هه‌ستا به دامه‌زراندنی ده‌یان شه‌ریکه‌ی تیجاری . شه‌ریکه‌ی ( عمران ئه‌مانیه ) که له‌چوارچێوه‌ی  سیمان ( چیمه‌نتۆ )ی ئاماده و بیناسازی و خیز کار ئه‌کات ، مه‌زنترین و سه‌ره‌کیترین شه‌ریکه‌ی جوڵانه‌وه‌ی مه‌کته‌بی قورئانه  که داهاتی مه‌زنی ئه‌م شه‌ریکه  ، ئه گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌عدی قوره‌یشی و ده‌ورو‌به‌ره‌که‌ی . 

شه‌ریکه‌ی (موکێتی کرێشه) ، شه‌ریکه‌ی ساخته کردنی مقه‌با ، شه‌ریکه‌ی دروست کردنی بزمار ، شه‌ریکه‌ی شیفا له بواری ده‌وای سروشتی ، شه‌ریکه‌ی ئالۆمین بۆ به‌رهه‌م هێنانی رادیاتۆر ، شه‌ریکه‌ی بنێشت و نانی ترشی وه‌ن ، شه‌ریکه ی سوسیس و کالباسی زونگ ( که‌ سه‌ر  به سه‌عدی قوره‌یشی و هه‌یئه‌ت ڕه‌ئیسه‌یه ) ، شه‌ریکه‌ی ساخته کردنی چینی ، شه‌ریکه‌ی فه‌ڕش  و وه کاله‌تی شه‌ریکه ی ماکارۆنی " زه‌ڕ " و " ته‌ک ماکارۆن " له پارێزگای کوردستان و سه‌رجه‌م ئه‌و شه‌ریکانه‌ی که‌ی مه‌کته‌بی قورئان که داهاته‌که‌ی بۆته هۆی به لاڕێداچونی مه‌کته‌بی قورئان تا ئه‌و ڕاده‌ی شوێنکه‌وتوانی ئێستاکه‌ی ئه‌حمه‌دی موفتیزاده  ته‌نیا به‌پێی ئه و ئامۆژگاریانه‌ی موفتیزاده ئه‌جوڵێنه‌وه که دژی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان نه‌بێت . 

وه‌رگرتنی وام ( عیقاری )ی ملیاردی  له‌لایان سه‌عدی قوره‌یشی ( که پێویستی به ڕه‌زایه‌تی سه‌رجه‌م به‌شه حکومیه‌کانه )  ئه‌توانێت خاڵێکی گرنگ بێت بۆ سه‌لماندنی ئه‌وه‌ی که به‌پێی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی خۆیان ته‌فسیر له‌ ئیسلام ئه‌که‌ن . به‌رژه‌وه‌ندی بۆته هۆی ده‌رکه‌وتنی جیاوازی هه‌ندێک له‌ناو کۆمه ڵگادا . 

سه‌ره‌کی ترین بیانوی مه‌کته‌بی قورئان له تێکۆشانی له بواری ئابوریدا ، به‌هێز کردنی بناخه‌ی مه‌کته‌بی قورئانه . مه‌کته‌بی قورئان ئه‌ڵێت ئه‌مانه‌وێ مه‌کته‌بی قورئان له‌بواری ئابوری سه‌ربه‌خۆ بێت و ده‌ست به‌ره‌و دوژمنان درێژ نه‌کات و به‌هێزه‌وه به‌ره‌و پیش بچێت . به‌ڵام ئاماژه به‌وه ناکه‌ن که ڕێبه‌ره‌که‌یان هه‌ر ئێستاکه  سه‌دان ملوێن تمه‌نی وام قه‌رزاره و ئه‌بێ سو ( که له‌شه‌رعی ئیسلام حه‌رامه ) بداته‌وه . 

زۆر جێی ئێش و په‌ژاره‌یه که ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی قورئان ، سه‌عدی قوره‌یشی له‌گه‌ڵ پێغه‌مبه‌ره‌کان  هه ڵئه‌سه‌نگێنن و ئه‌ڵێن له هه‌مو کائینات که‌سێکی گه‌وره وه‌ک کاکه سه‌عدی‌ مان نیه . ئه‌مه‌ش له کاتێکدایه هه‌ندێک له ناو مه‌کته‌بی قورئان به‌پێ خستنه سه‌ر شانی هه‌ندێکی که هه‌وڵی پڕ‌کردنی گیرفانه‌کانیان ئه‌ده‌ن .